Chập Điện Trong Nhà: Nguyên Nhân Thường Gặp Và Cách Khắc Phục
Chập điện trong nhà là sự cố khá phổ biến, có thể xảy ra ở hệ thống dây điện, ổ cắm, công tắc, thiết bị điện hoặc đường điện âm tường. Sự cố nhẹ có thể khiến aptomat nhảy và mất điện một khu vực. Nghiêm trọng hơn, dây điện có thể nóng lên, cháy lớp cách điện, phát sinh tia lửa và gây cháy.
Điều đáng chú ý là nhiều trường hợp chập điện không biểu hiện rõ ngay từ đầu. Vì vậy, việc nhận biết đúng dấu hiệu, tìm nguyên nhân và xử lý an toàn sẽ giúp hạn chế hư hỏng và nguy cơ cháy điện.
Chập điện trong nhà là gì?
Chập điện trong nhà là tình trạng các phần dẫn điện có điện áp khác nhau tiếp xúc trực tiếp hoặc tạo ra một đường dẫn có điện trở rất thấp, khiến dòng điện tăng đột ngột.
Ví dụ, dây pha và dây trung tính bị hở lớp cách điện rồi chạm vào nhau. Khi đó, dòng điện có thể tăng rất nhanh và làm aptomat tự động ngắt.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp aptomat nhảy đều do chập điện. Quá tải, thiết bị điện bị lỗi hoặc rò điện cũng có thể khiến thiết bị bảo vệ ngắt điện.
Do đó, cần kiểm tra để xác định chính xác nguyên nhân trước khi sửa chữa.
7 nguyên nhân thường gặp khiến điện trong nhà bị chập
1. Dây điện bị xuống cấp
Dây điện sử dụng trong thời gian dài có thể bị lão hóa lớp cách điện.
Ngoài tuổi thọ, dây còn có thể bị:
-
Chuột cắn.
-
Đinh hoặc vít làm thủng.
-
Gập, kéo hoặc ép quá mức.
-
Tiếp xúc với nhiệt độ cao.
-
Cháy xém do quá tải.
-
Bị nước hoặc hơi ẩm xâm nhập.
Khi lớp cách điện bị hư hỏng, các dây dẫn có thể tiếp xúc với nhau và gây chập.
2. Đấu nối dây điện không đúng kỹ thuật
Các mối nối dây điện là vị trí cần đặc biệt chú ý.
Nếu mối nối bị lỏng, quấn dây không chắc, không được cách điện đúng cách hoặc sử dụng vật liệu không phù hợp, điện trở tại điểm tiếp xúc có thể tăng và gây phát nhiệt.
Sau một thời gian, lớp cách điện bị cháy và có thể dẫn đến chập điện.
3. Ổ cắm bị hỏng hoặc quá tải
Ổ cắm là một trong những vị trí thường xảy ra sự cố vì thường xuyên phải chịu tải từ nhiều thiết bị.
Việc cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ có thể làm ổ cắm nóng lên.
Nếu tiếp tục sử dụng trong thời gian dài, ổ cắm có thể bị cháy xém, biến dạng hoặc hư hỏng tiếp điểm.
4. Thiết bị điện bị lỗi
Một thiết bị điện hỏng cũng có thể khiến cả đường điện bị ngắt.
Một số thiết bị có công suất tương đối lớn như:
-
Máy lạnh.
-
Máy nước nóng.
-
Máy bơm.
-
Bếp điện.
-
Lò vi sóng.
-
Máy giặt.
-
Bình nóng lạnh.
-
Tủ lạnh.
Nếu aptomat chỉ nhảy khi bật một thiết bị cụ thể, cần nghi ngờ thiết bị hoặc dây cấp điện cho thiết bị đó.
5. Nước lọt vào hệ thống điện
Nước và điện là sự kết hợp rất nguy hiểm.
Ổ cắm, công tắc hoặc hộp điện đặt ở vị trí ẩm ướt có thể bị nước xâm nhập. Khi đó, nguy cơ chập điện và rò điện tăng lên.
Đặc biệt cần kiểm tra hệ thống điện sau khi:
-
Nhà bị dột.
-
Tường bị thấm nước.
-
Khu vực bị ngập.
-
Nước tràn vào ổ cắm.
-
Đường điện ngoài trời bị mưa tạt.
Không nên đóng điện trở lại khi thiết bị điện hoặc khu vực tủ điện vẫn còn ẩm ướt.
6. Hệ thống điện cũ không còn phù hợp với nhu cầu sử dụng
Ngày nay, một gia đình có thể sử dụng rất nhiều thiết bị điện cùng lúc.
Nếu hệ thống điện được lắp đặt từ lâu nhưng công suất sử dụng tăng lên đáng kể, dây dẫn, ổ cắm và thiết bị bảo vệ có thể không còn phù hợp.
Việc sử dụng nhiều thiết bị công suất lớn trên một đường điện có thể dẫn đến quá tải, phát nhiệt và làm hỏng lớp cách điện.
7. Chập điện bên trong tường
Dây điện âm tường giúp ngôi nhà gọn gàng nhưng lại khiến việc phát hiện sự cố khó hơn.
Dây có thể bị hư do:
-
Chuột cắn.
-
Khoan hoặc đóng đinh vào tường.
-
Tường bị ẩm.
-
Dây điện bị lão hóa.
-
Mối nối bên trong hộp âm tường bị lỗi.
Khi đó, có thể xảy ra tình trạng aptomat nhảy nhưng người sử dụng không biết chính xác điểm chập nằm ở đâu.
Dấu hiệu nhận biết nhà đang bị chập điện
Không phải lúc nào chập điện cũng gây cháy ngay lập tức. Một số dấu hiệu cảnh báo có thể xuất hiện trước.
Aptomat nhảy ngay khi bật điện
Nếu vừa đóng aptomat tổng hoặc aptomat một nhánh mà thiết bị lập tức nhảy xuống, có thể đang có sự cố trên đường điện đó.
Không nên cố đóng lại nhiều lần.
Aptomat nhảy khi bật một thiết bị
Nếu các thiết bị khác hoạt động bình thường nhưng cứ bật một thiết bị nhất định là aptomat nhảy, cần kiểm tra thiết bị đó và đường dây cấp điện.
Có mùi khét
Mùi nhựa cháy hoặc mùi cao su cháy gần ổ cắm, công tắc, tủ điện là dấu hiệu bất thường.
Nếu không xác định được vị trí, nên ngắt điện và kiểm tra hệ thống.
Ổ cắm nóng hoặc cháy đen
Ổ cắm nóng bất thường, đổi màu, biến dạng hoặc có vết cháy là dấu hiệu cần ngừng sử dụng.
Không nên tiếp tục cắm thiết bị vào ổ điện đã có dấu hiệu hư hỏng.
Có tiếng xẹt xẹt, lép bép
Âm thanh bất thường phát ra từ ổ cắm, công tắc hoặc tủ điện có thể liên quan đến tiếp điểm kém hoặc hồ quang điện.
Đây là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Điện chập chờn
Đèn nhấp nháy, thiết bị lúc hoạt động lúc không hoặc một khu vực thường xuyên mất điện có thể là dấu hiệu của vấn đề trong hệ thống điện.
Tuy nhiên, cần kiểm tra thực tế vì những hiện tượng này cũng có thể xuất phát từ nguyên nhân khác.
Cách xử lý khi điện trong nhà bị chập
Khi nghi ngờ chập điện, điều quan trọng nhất là đảm bảo an toàn.
Bước 1: Ngắt aptomat
Nếu khu vực tủ điện khô ráo và có thể tiếp cận an toàn, hãy ngắt aptomat tổng hoặc aptomat của nhánh đang gặp sự cố.
Không chạm vào tủ điện nếu khu vực bị ngập hoặc ẩm ướt.
Bước 2: Không cố đóng điện trở lại
Nếu aptomat vừa bật đã nhảy, không nên liên tục bật lại để thử.
Việc này không giúp khắc phục nguyên nhân và có thể làm sự cố trở nên nghiêm trọng hơn.
Bước 3: Xác định thiết bị gây sự cố nếu có thể
Nếu sự cố xảy ra ngay sau khi bật một thiết bị, có thể tạm thời ngắt thiết bị đó khỏi nguồn điện nếu việc này an toàn.
Không cố tháo thiết bị hoặc rút phích cắm nếu ổ cắm đang cháy, nóng bất thường hoặc phát tia lửa.
Bước 4: Kiểm tra từng nhánh điện
Với hệ thống điện trong nhà có nhiều nhánh, việc kiểm tra từng nhánh có thể giúp xác định khu vực xảy ra sự cố.
Đây là công việc nên được thực hiện bởi người có chuyên môn và thiết bị đo phù hợp.
Bước 5: Kiểm tra dây điện âm tường
Nếu đã loại trừ các thiết bị điện nhưng aptomat vẫn nhảy, cần xem xét khả năng đường dây âm tường gặp vấn đề.
Không nên tự ý đục tường để tìm dây vì có thể làm hư hệ thống điện và tăng chi phí sửa chữa.
Chập điện và quá tải có giống nhau không?
Hai tình trạng này thường bị nhầm lẫn.
Chập điện thường liên quan đến việc các phần dẫn điện có điện áp khác nhau tiếp xúc trực tiếp hoặc tạo thành đường dẫn có điện trở rất thấp.
Quá tải xảy ra khi tổng dòng điện sử dụng vượt quá khả năng chịu tải của đường dây hoặc thiết bị bảo vệ.
Cả hai đều có thể khiến aptomat nhảy.
Ví dụ, nếu một đường điện được sử dụng cùng lúc cho nhiều thiết bị công suất lớn, aptomat có thể nhảy do quá tải. Trong khi đó, nếu dây pha và dây trung tính bị chạm nhau, dòng điện có thể tăng đột ngột và gây chập.
Vì vậy, không nên chỉ dựa vào hiện tượng aptomat nhảy để kết luận là chập điện.
Cách phòng tránh chập điện trong nhà
Phòng ngừa sự cố ngay từ đầu sẽ an toàn và tiết kiệm hơn so với sửa chữa sau khi hệ thống điện đã bị cháy.
Không sử dụng ổ cắm quá tải
Không nên cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ điện hoặc ổ chia.
Đặc biệt, các thiết bị sinh nhiệt hoặc công suất cao nên được bố trí đường điện phù hợp.
Thay dây điện bị hỏng
Nếu dây điện có dấu hiệu nứt, bong tróc, cháy xém hoặc lõi dây bị lộ, cần ngừng sử dụng và thay thế.
Kiểm tra ổ cắm và công tắc
Ổ cắm bị lỏng, nóng, cháy đen hoặc phát tiếng kêu cần được kiểm tra và thay thế khi cần thiết.
Giữ hệ thống điện tránh xa nước
Không đặt ổ cắm ở vị trí dễ bị nước bắn vào nếu không có biện pháp bảo vệ phù hợp.
Khu vực nhà tắm, nhà bếp và ngoài trời cần đặc biệt chú ý.
Sử dụng thiết bị bảo vệ phù hợp
Aptomat, CB và các thiết bị bảo vệ cần phù hợp với thiết kế hệ thống điện.
Không nên tự ý thay thiết bị bảo vệ bằng loại có thông số lớn hơn chỉ để tránh tình trạng aptomat thường xuyên nhảy.
Khi nào nên gọi thợ sửa điện?
Bạn nên liên hệ thợ điện nếu:
-
Aptomat nhảy liên tục.
-
Không xác định được nguyên nhân mất điện.
-
Có mùi khét.
-
Dây điện bị cháy.
-
Ổ cắm phát tia lửa.
-
Nghi ngờ chập điện âm tường.
-
Chập điện sau khi nhà bị ngập hoặc nước vào hệ thống.
-
Thiết bị điện làm aptomat nhảy mỗi khi bật.
-
Hệ thống điện cũ có nhiều dấu hiệu bất thường.
Đối với những sự cố này, việc kiểm tra đúng nguyên nhân rất quan trọng. Sửa đúng điểm chập sẽ giúp tránh tình trạng vừa sửa xong lại tiếp tục mất điện hoặc aptomat nhảy.
Sửa chập điện trong nhà tại TP.HCM
Khi nhà bị chập điện, điều người dùng cần nhất không chỉ là có điện trở lại mà còn phải xác định được nguyên nhân gây chập.
Nếu chỉ thay aptomat hoặc nối lại một đoạn dây mà không xử lý nguyên nhân gốc, sự cố có thể tái diễn.
Dịch vụ sửa điện tại nhà có thể hỗ trợ kiểm tra các tình trạng như:
-
Chập điện trong nhà.
-
Aptomat nhảy liên tục.
-
Mất điện một khu vực.
-
Dây điện cháy.
-
Ổ cắm bị chập.
-
Chập điện âm tường.
-
Thiết bị điện gây chập.
-
Điện chập chờn.
Với những trường hợp khó xác định vị trí, cần sử dụng thiết bị đo và kiểm tra từng khu vực để khoanh vùng sự cố trước khi tiến hành sửa chữa.
Kết luận
Chập điện trong nhà có thể xuất phát từ dây điện cũ, ổ cắm hỏng, thiết bị điện bị lỗi, nước xâm nhập, mối nối không đảm bảo hoặc đường điện âm tường bị hư hỏng.
Những dấu hiệu như aptomat nhảy liên tục, ổ cắm nóng, có mùi khét, tiếng xẹt xẹt hoặc dây điện cháy xém cần được kiểm tra sớm.
Nếu không có chuyên môn về điện, không nên tự ý tháo tủ điện, đấu nối dây hoặc đóng aptomat nhiều lần để thử. Khi không xác định được nguyên nhân, hãy ngắt nguồn điện an toàn và liên hệ thợ điện để kiểm tra.
